ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Κοινωνικές και
Ηθικές Διδασκαλίες

Δεν υπήρξε ποτέ κανένας μελλοντολόγος, προάγγελος ή προφήτης του οποίου το όραμα να έχει προβλέψει με τέτοια ακρίβεια τα σημαντικά χαρακτηριστικά του τοπίου ενώπιον της ανθρωπότητας – ή του οποίου οι κοινωνικές διδασκαλίες να είναι τόσο κατάλληλες για την σημερινή εποχή.

Ε

ΝΑ ΑΠΟ ΤΑ εντυπωσιακά χαρακτηριστικά των γραφών του Μπαχάολλα είναι ο βαθμός ακρίβειας με τον οποίο προσδιορίζουν τα θέματα και τις αλλαγές που απασχόλησαν την ανθρωπότητα στον εικοστό και στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα.

Μία κοινή δραστηριότητα στις Μπαχάι κοινότητες είναι οι τάξεις ηθικής και πνευματικής εκπαίδευσης παιδιών. Εδώ φαίνεται μία τάξη παιδιών στο Φνομ Πέντς στην Καμπότζη. High Resolution Image >

Από την ισότητα της γυναίκας έως την φυλετική δικαιοσύνη, από την έκρηξη της επιστημονικής γνώσης και πληροφοριών στη δυναμική διεργασία που έχει μετατρέψει τον πλανήτη μας σε ένα παγκόσμιο χωριό, θέματα σημαντικά για τον σύγχρονο κόσμο, είχαν προφητικά και βαθιά αποδοθεί από τον Ιδρυτή της Μπαχάι Πίστης. Το όραμα του Μπαχάολλα για ανανέωση, αγγίζει όλες τις όψεις της ζωής, από την προσωπική ηθική έως τα οικονομικά και την διακυβέρνηση, από την κοινοτική ανάπτυξη έως την θρησκευτική πρακτική.

Το κεντρικό θέμα των κοινωνικών διδασκαλίων του Μπαχάολλα είναι πως η ανθρωπότητα είναι μία ενιαία φυλή και ότι έχει έρθει η εποχή της ενοποίησής της σε μία παγκόσμια κοινωνία.

Σύμφωνα με τις Μπαχάι γραφές, η αναγνώριση της ουσιαστικής μας ενότητας δίνει ώθηση σε έναν αριθμό προοδευτικών κοινωνικών αρχών και ιδανικών, τις οποίες οι απανταχού Μπαχάι επιζητούν να προωθήσουν σε όλο τον κόσμο.

Αυτές οι βασικές κοινωνικές αρχές περιλαμβάνουν την εξάλειψη κάθε είδους προκατάληψης, την εδραίωση πλήρους ισότητας ανάμεσα στα δύο φύλα, την αναγνώριση της ουσιαστικής ενότητας των μεγάλων θρησκειών του κόσμου, την εξάλειψη των ακραίων καταστάσεων της φτώχειας και του πλούτου, την μέριμνα για καθολική εκπαίδευση, την προώθηση ενός υψηλού επιπέδου προσωπικής συμπεριφοράς, την αναγνώριση της αρμονίας μεταξύ της επιστήμης και της θρησκείας, την επιδίωξη μίας βιώσιμης ισορροπίας μεταξύ της φύσης και της τεχνολογίας και την ίδρυση ενός παγκόσμιου ομοσπονδιακού συστήματος βασισμένου στην συλλογική ασφάλεια.

Όταν κανείς αναλογιστεί το πόσο καλά αυτές οι αρχές βρίσκουν εφαρμογή στις κοινωνικές ανησυχίες - από τις φυλετικές σχέσεις έως την οικονομική δικαιοσύνη – που τροφοδότησαν τα πιο δυναμικά κινήματα του εικοστού αιώνα, είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπήρξε ποτέ κανένας μελλοντολόγος, προάγγελος ή προφήτης του οποίου το όραμα να έχει προβλέψει με τέτοια ακρίβεια τα κρίσιμα χαρακτηριστικά του κοινωνικού τοπίου.

Μακριά από το να γίνονται άσχετα, τα θέματα στα οποία ο Μπαχάολλα εστιάζεται κατέληξαν να κυβερνούν την συλλογική ζωή της ανθρωπότητας στο εικοστό-πρώτο αιώνα.

Ενότητα είναι το Θέμα
Αποκρινόμενοι στο μήνυμα του Μπαχάολλα για την ανθρώπινη μοναδικότητα άνθρωποι από κάθε κοινωνική τάξη έχουν γίνει Μπαχάι. Στην Ταϊλάνδη, πολλά μέλη της γηγενούς ομάδας Καρίν, όπως είναι ο Ρόνγκ Σουτζιπόνγκ, αρχηγός του χωριού Πονγκντίν, και η οικογένειά του έχουν γίνει Μπαχάι. High Resolution Image >

Η προοδευτική προσέγγιση της ανθρώπινης κοινωνίας από την Μπαχάι Πίστη προέρχεται από την έμφαση που δόθηκε στην ενότητα από τον Μπαχάολλα. Πράγματι, εάν κάποιος επιχειρούσε να χαρακτηρίσει τις διδασκαλίες Του με μία μόνο λέξη, αυτή θα ήταν η ενότητα.

Μέσα από τις γραφές Του, ο Μπαχάολλα έδωσε έμφαση στο πόσο σημαντική – και στο πόσο απαραίτητη – είναι η ενότητα της ανθρωπότητας και η αναγνώριση της μοναδικότητας της. Πρώτα απ’ όλα, ο Θεός είναι ένας. Επίσης όλες οι μεγάλες θρησκείες του κόσμου αποτελούν μία ενιαία θρησκεία. Αντιπροσωπεύουν την ανταπόκριση των ανθρώπων στην αποκάλυψη της βούλησης του Θεού για την ανθρωπότητα από τους διαδοχικούς θείους Αγγελιοφόρους. Αυτού του είδους η κατανόηση, της κοινής καταγωγής και του κοινού σκοπού των μεγάλων θρησκειών, είναι το επίκεντρο της ιδέας της ενότητας στις διδασκαλίες του Μπαχάολλα.

Μέσα από αυτή τη θεμελιώδη έννοια του θείου και της θρησκευτικής ενότητας προκύπτουν και άλλες αρχές. Ο Μπαχάολλα διδάσκει, ότι όλοι οι άνθρωποι ως δημιουργήματα ενός Θεού, είναι επίσης ένας λαός. Διακρίσεις ως προς τη φυλή, την εθνικότητα, την κοινωνική τάξη και την εθνική καταγωγή είναι εφήμερες όταν γίνουν κατανοητές μέσα από αυτό το πρίσμα. Ομοίως, κάθε έννοια φυλετικής, επαρχιακής και εθνικής ανωτερότητας απορρίπτεται στην Μπαχάι Πίστη.

Μιλώντας μέσω του Μπαχάολλα, η φωνή του Θεού αναγγέλλει : «Δε γνωρίζετε γιατί σας δημιουργήσαμε όλους από την ίδια σκόνη; Για να μην εξυψώνει κανείς τον εαυτό του πάνω από τον άλλο. Αναλογιστείτε πάντοτε στις καρδίες σας πως δημιουργηθήκατε. Αφού σας δημιουργήσαμε όλους από την ίδια ουσία, επιβάλλεται να είστε ακόμα σαν μία ψυχή, να βαδίζετε με τα ίδια πόδια, να τρώτε με το ίδιο στόμα και να κατοικείτε στην ίδια χώρα, έτσι ώστε από την ενδόμυχη ύπαρξή σας, με τις πράξεις και τις ενέργειες σας, να φανερωθούν τα σημεία και η ουσία της αποδέσμευσης.»

Η ενότητα της ανθρωπότητας

Η έννοια ότι όλη η ανθρωπότητα είναι μία φυλή, διαμορφώνει τα θεμέλια για τις άλλες αρχές κοινωνικής δικαιοσύνης στην Μπαχάι Πίστη. Ο Μπαχάολλα καταδίκασε την φυλετική και εθνική προκατάληψη προτρέποντας : «Κλείστε τα μάτια σας στις φυλετικές διαφορές και καλοδεχτείτε όλους τους ανθρώπους κάτω από το φως της ενότητας.»

Το Μπαχάι ερμηνευτικό γκρουπ «Artworks» παρουσιάζει τις διδασκαλίες της Πίστης μέσα από ένα συνδυασμό γρήγορης ζωγραφικής και χορογραφιών. Βασισμένοι στο Περθ, Δυτική Αυστραλία, η «Artworks» δίνει παραστάσεις σε σχολεία και σε άλλες εγκαταστάσεις όπου η ενέργεια και οι ικανότητες των μελών της αποσπούν μία ενθουσιώδη ανταπόκριση. High Resolution Image >

Επίσης ο Μπαχάολλα χωρίς περιστροφές διακήρυξε την ισότητα των φύλων – σε μία εποχή κατά την οποία το κίνημα των γυναικών στη Δύση μόλις άρχιζε τον αγώνα της για δικαίωμα ψήφου και τέτοιου είδους αντιλήψεις ήταν ανήκουστες στη Μέση Ανατολή – και κατά συνέπεια υπήρξε ο πρώτος Ιδρυτής μίας παγκόσμιας θρησκείας που υποστήριξε ρητώς την πλήρη ισότητα γυναικών και ανδρών.

Πράγματι, τα κορίτσια πρέπει να έχουν προτεραιότητα στη μόρφωση σε περίπτωση που κάποια οικογένεια (ή κοινωνία) δεν δύναται να παρέχει μόρφωση εξίσου σε όλα τα παιδιά. «Μέχρι να εδραιωθεί και να επιτευχθεί η πραγματικότητα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, η υψηλότερη κοινωνική εξέλιξη της ανθρωπότητας δεν είναι εφικτή», όπως δηλώνεται στα Μπαχάι ιερά κείμενα.

Αυτό το κάλεσμα για ίση μεταχείριση δεν αγνοεί τις φυσικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Ο Μπαχάολλα έδωσε έμφαση στη σπουδαιότητα της μητρότητας, της πατρότητας και της οικογενειακής ζωής. Η πρόκληση, για την οποία καλείται η κοινωνία να ανταποκριθεί, είναι να καταστήσει δυνατή τη συμμετοχή των γυναικών ως ίση σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης προσπάθειας – είτε επιστημονικό, είτε οικονομικό ή πολιτικό – επιτρέποντας παράλληλα την εκπλήρωση των ουσιωδών ρόλων τους ως κομιστές και πρώτοι παιδαγωγοί των παιδιών.

Το θέμα της μοναδικότητας, σύμφωνα με τον Μπαχάολλα, υποστηρίζεται και σε μία γενικότερη πρόσκληση για προώθηση της οικονομικής δικαιοσύνης. Απευθυνόμενος στους «πλούσιους της γης», ο Μπαχάολλα γράφει : «Οι φτωχοί ανάμεσά σας είναι η παρακαταθήκη Μου, φυλάξτε την παρακαταθήκη Μου και μην επιδιώκετε μόνο την δική σας άνεση». Οι Μπαχάι γραφές καλούν και για οικειοθελή βοήθεια αλλά και κυβερνητικά μέτρα, όπως είναι «η εξίσωση και η κατανομή» του υπερβολικού πλούτου έτσι ώστε η μεγάλη ανισότητα μεταξύ των πλούσιων και των φτωχών να εξαλειφθεί. Ο Μπαχάολλα υπαγορεύει ακόμα και συγκεκριμένα μέτρα, όπως είναι η διανομή των κερδών και η εξίσωση της εργασίας με τη λατρεία, τα οποία προωθούν τη γενικότερη οικονομική ευημερία σε όλες τις κοινωνικές τάξεις.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση, ως το κλειδί για την απελευθέρωση της καταπληκτικής ικανότητας της ανθρωπότητας για εξέλιξη, πρόοδο και ευημερία. «Θεωρήστε τον άνθρωπο σαν ένα ορυχείο πλούσιο σε πετράδια ανεκτίμητης αξίας», έγραψε ο Μπαχάολλα. «Μόνο η εκπαίδευση μπορεί να είναι η αιτία να αποκαλυφτούν οι θησαυροί του και να κάνει ικανή την ανθρωπότητα να ωφεληθεί απ’ αυτούς.»

Αντίστοιχα, η εκπαίδευση πρέπει να είναι καθολική και να ενσωματώνει θετικές πνευματικές αξίες και ηθικές θέσεις. Οι Μπαχάι οραματίζονται ένα μέλλον στο οποίο ακόμα και η «βασική εκπαίδευση» είναι κάτι παραπάνω από την συνηθισμένη γνώση και την εκμάθηση απλών ικανοτήτων. Πρέπει να δίνονται στους μαθητές τα απαραίτητα εργαλεία για να αναλύουν τις κοινωνικές συνθήκες και απαιτήσεις μόνοι τους, να συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στη δράση της κοινότητας και να ερευνούν την αλήθεια από μόνοι τους. Η ενότητα της ανθρωπότητας είναι ένα θεμελιώδες στοιχείο κάθε Μπαχάι προγράμματος σπουδών.

Επιστήμη και θρησκεία

Το θέμα της ενότητας εκδηλώνεται επίσης και στις διδασκαλίες του Μπαχάολλα γύρω από την επιστήμη. Οι γραφές Του παρουσιάζουν την επιστήμη και την θρησκεία ως τους δύο πιο ισχυρούς αγωγούς για την πρόοδο του πολιτισμού, με διαφορετικές αλλά αρμονικές προσεγγίσεις στην κατανόηση της πραγματικότητας. Αυτά τα δύο μονοπάτια ουσιαστικά συμβαδίζουν και το ένα ενδυναμώνει το άλλο αμοιβαία.

Η επιστημονική μέθοδος είναι το μέσο με το οποίο η ανθρωπότητα κατανοεί την υλική πλευρά του κόσμου. Είναι σε θέση να περιγράφει την σύνθεση του πυρήνα του ατόμου ή την μοριακή δομή του γενετικού υλικού. Αποτελεί το κλειδί για την αποκάλυψη και την ανακάλυψη νέων τεχνολογιών. Εν τούτοις, η επιστήμη δεν είναι σε θέση να μας καθοδηγήσει στην χρήση αυτής της γνώσης – μία αλήθεια που πηγάζει από την υπερβολική εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας κατά τον τελευταίο αιώνα, με χειρότερο παράδειγμα τον σχεδιασμό της ατομικής βόμβας και άλλων όπλων μαζικής καταστροφής.

Οι Μπαχάι θεωρούν ότι μόνο στην αποκάλυψη του Θεού μπορεί η ανθρωπότητα να βρει ένα σύστημα αξιών το οποίο να θέτει τις κατάλληλες προοπτικές σε τέτοιου είδους ανάπτυξη. Η θρησκεία δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα σχετικά με την ηθική, με το σκοπό της δημιουργίας και τη σχέση μας με το Θεό, ερωτήματα τα οποία η επιστήμη δεν μπορεί να προσεγγίσει.

Ταυτόχρονα οι Μπαχάι θεωρούν ότι εάν κάποια θρησκεία αγνοεί τις σύγχρονες επιστημονικές αλήθειες, διατρέχει τον κίνδυνο να οδηγηθεί στον φανατισμό. Μόνο μέσω της αναγνώρισης της αρμονικής και συμπληρωματικής φύσης της επιστήμης και της θρησκείας, η ανθρώπινη κοινωνία μπορεί να προχωρήσει με ασφάλεια.

Η ανεξάρτητη διερεύνηση της πραγματικότητας, είτε επιστημονική είτε θρησκευτική, ενθαρρύνεται δυναμικά στις γραφές του Μπαχάολλα. Οι άνθρωποι πρέπει να παλεύουν, είπε Εκείνος, για να ελευθερωθούν από τις προκαταλήψεις, τις προλήψεις και την τυφλή υπακοή στην παράδοση ή τις παραδοσιακές αρχές. Η συμβουλευτική συζήτηση είναι ένα χρήσιμο μέσο για την ανακάλυψη της αλήθειας [Βλ. Συμβουλευτική Συζήτηση].

Ο Μπαχάολλα υποστήριξε την υιοθέτηση μιας παγκόσμιας βοηθητικής γλώσσας ως το μέσο για την προώθηση της ενότητας. «Η εποχή όπου όλοι οι άνθρωποι του κόσμου θα έχουν υιοθετήσει μία παγκόσμια γλώσσα και ένα κοινό πλάνο δράσης πλησιάζει», έγραψε Εκείνος. «Όταν αυτό επιτευχθεί, σε οποιαδήποτε πόλη και αν ταξιδέψει ο άνθρωπος θα είναι σαν να βρίσκεται στο δικό του σπίτι». Ο όρος «βοηθητικός» είναι σημαντικός: η εντολή του Μπαχάολλα δεν είναι οδηγία για πολιτιστική ομοιομορφία. Πράγματι, οι Μπαχάι διδασκαλίες εκτιμούν και προωθούν την πολιτιστική ποικιλομορφία.

Αυτές οι αρχές, όταν τις περίγραψε για πρώτη φορά ο Μπαχάολλα πριν από περισσότερα από 100 χρόνια, αποτέλεσαν το πιο ριζοσπαστικό πρόγραμμα από κάθε άλλο κοινωνικό πρόγραμμα που είχε προταθεί ποτέ. Το γεγονός ότι, όχι μόνο έχουν επιβιώσει με το πέρασμα του χρόνου αλλά και ότι έχουν διακηρυχθεί και αναγνωριστεί ευρύτατα, είναι η επιβεβαίωση του οράματος που τις διαμόρφωσε.

Ο ηθικός κώδικας του Μπαχάολλα για το άτομο και τα ιδανικά Του για τον γάμο και την οικογενειακή ζωή [βλ. Γάμος και Οικογενειακή Ζωή] είναι σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Όπως και στις κοινωνικές αρχές, οι νόμοι του Μπαχάολλα για την ηθική του ατόμου και την δομή της οικογένειας, έχουν ως στόχο την προώθηση της ενότητας και γενικότερα την ευημερία της κοινωνίας. Ο Μπαχάολλα έγραψε ότι «αυτοί, τους οποίους ο Θεός προίκισε με διορατικότητα, θα αναγνωρίσουν με ευκολία ότι οι εντολές που θεσπίστηκαν από τον Θεό αποτελούν το υψηλότερο μέσο για τη διατήρηση της τάξης στον κόσμο και της ασφάλειας των κατοίκων του».

Αυτή η ενόραση – ότι τα ιδανικά της κοινωνικής δικαιοσύνης και της προσωπικής συμπεριφοράς που περίγραψε ο Μπαχάολλα, προσφέρουν μία ολοκληρωμένη και ξεχωριστή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των φαινομενικά ατίθασων προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η ανθρωπότητα - αποτελεί το θεμέλιο της ουσιαστικής αισιοδοξίας της παγκόσμιας Μπαχάι κοινότητας. Σκεπτόμενοι είτε την απειλή της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, είτε το καρκίνο του ρατσισμού ή τη διάβρωση της οικογένειας, οι Μπαχάι πιστεύουν ολόψυχα ότι απαντήσεις υπάρχουν στις γραφές του Μπαχάολλα. Η δέσμευσή τους είναι να μοιραστούν αυτήν την βαθιά γνώση με τον υπόλοιπο κόσμο.